# Veri boru hattı nasıl tasarlanır?

> Veri boru hattı, verinin kaynaktan hedefe güvenilir biçimde taşınmasını sağlayan otomatik adımlar zinciridir. İyi tasarlanmış bir hat, analizlerin ve yapay zekâ modellerinin ihtiyaç duyduğu veriyi doğru, zamanında ve izlenebilir şekilde sunar.

**Kısaca:**

- Önce cevaplanacak soruyu ve verinin güncellik ihtiyacını belirleyin.
- Şemayı ve alan anlamlarını belgeleyin.
- Kalite kontrollerini boru hattının içine yerleştirin.
- İzleme ve uyarı olmadan hat sessizce bozulur.

## 1. Cevaplanacak soruyla başlayın

Boru hattı bir amaç değil, araçtır. Hangi rapor, analiz ya da model bu veriye ihtiyaç duyuyor? Sorunun netliği; hangi kaynakların gerektiğini, verinin ne kadar güncel olması gerektiğini ve hangi ayrıntı düzeyinin yeterli olduğunu belirler.

## 2. Kaynakları ve sahiplerini belirleyin

Verinin nerede durduğunu (uygulama veritabanları, dosyalar, dış servisler) ve kimin sorumluluğunda olduğunu yazın. Kaynaktaki bir değişikliğin hattı bozmaması için kaynak sahipleriyle şema değişikliklerinin nasıl duyurulacağı konusunda anlaşın.

## 3. Toplu mu, akış mı?

- Toplu (batch): günlük ya da saatlik raporlar yeterliyse ve hacim büyükse uygundur. Basit ve ucuzdur; sonuçlar gecikmelidir.
- Akış (stream): anlık uyarı, canlı izleme ya da hızlı karar gerekiyorsa uygundur. Daha karmaşık altyapı ve hata yönetimi ister.

Çoğu proje yalnızca toplu işlemeyle başlayıp gerçekten gerektiğinde akışa geçerek daha az riskle ilerler.

## 4. Şemayı ve anlamı belgeleyin

Bir alanın adı kadar anlamı da önemlidir: 'tarih' sipariş tarihi mi, teslim tarihi mi? Hangi saat dilimi? Boş değer ne demek? Bu bilgiler yazılı olmazsa aynı veriden farklı kişiler farklı sonuçlar çıkarır.

## 5. Dönüşümü ve kaliteyi hattın içine koyun

Veriyi temizlemek, birleştirmek ve standartlaştırmak hattın temel işidir. Kalite kontrollerini ayrı bir adım olarak değil, hattın içine yerleştirin:

- Zorunlu alanlar dolu mu?
- Değerler beklenen aralıkta mı?
- Yinelenen kayıt var mı?
- Önceki güne göre hacim beklenmedik biçimde değişti mi?

Başarısız kontrol, hattı durdurmalı ya da kaydı karantinaya almalı; sessizce geçmemelidir.

## 6. Tekrar çalıştırılabilir (idempotent) olsun

Hat hata nedeniyle yarıda kesilirse aynı adımı yeniden çalıştırmak tekrarlı ya da bozuk veri üretmemelidir. Bu özellik, işletmede en çok zaman kazandıran tasarım kararlarından biridir.

## 7. İzleme ve erişim yönetimi

Hattın ne zaman çalıştığı, kaç kayıt işlediği ve ne zaman hata verdiği izlenmeli; sapma olduğunda ilgili kişi uyarılmalıdır. Erişim tarafında kimin hangi veriye ulaşabileceği, özellikle kişisel ve hassas veriler için baştan tasarlanmalıdır. Verinin nereden geldiğini gösteren soyağacı bilgisi, hata ararken büyük kolaylık sağlar.

## Sonuç

İyi bir veri boru hattı, sessizce çalışan ama güvenilir bir hattır. VeriSet A.Ş., veri altyapılarını küçük bir uçtan uca akışla başlatıp izleme ve kalite kontrolleriyle büyütür. Ayrıntılar için veri teknolojileri çalışma alanı sayfamıza bakabilirsiniz.

---
https://veriset.org/rehber/veri-boru-hatti-nasil-tasarlanir/ · destek@veriset.org